Uzgoj svinja – temelj naše državnosti

U Srbiji su od najdavnijih vremena gajene svinje. One su bile, kako kaže Vuk Karadžić, “pravi i najveći užitak narodni; jedno što ih je zbog šuma lasno zapatiti i držati, a drugo što se u svako doba godine mogu prodati”. Iz ovog citata jasno se vidi da je u Srbiji u to vreme najzastupljenije bilo svinjogojstvo, ono najprimitivnije, ali svakako najzdravije, jer se za ishranu svinja koristio žir. “I najsiromašniji seljak imao je po nekoliko brava svinja. Nepregledne šume davale su obilato žira za njih, te su odgajivane gotovo bez ikakvih troškova i velikih teškoća“, navodi Karadžić.

Trgovina svinjama je još pre kneza Miloša postala osnovna grana srpske spoljne trgovine, koja je umnogome uticala i na izbijanje Prvog srpskog ustanka. Naime, tokom 18. veka došlo je do važne promene u načinu biranja kneževa (najviša srpska vlast u jednoj oblasti pod Turcima). Imućnije porodice, naročito one koje su se bavile uzgojem svinja, u mnogim oblastima su dobijale funkciju kneza. Knežine su bile teritorijalne jedinice formirane pod turskom vlašću. U njima je srpski narod pod Turcima imao svoju samoupravu. Sastojale su se od manje ili veće grupe sela, a na čelu im je stajao izabrani knez. Kneževi su, između ostalog, obavljali prikupljanje poreza, što je moglo da im donese pristojnu zaradu.

I vođa Prvog srpskog ustanka, Karađorđe, posle hajdučke karijere postao je jedan od najuspešnijih trgovaca svinjama u Beogradskom pašaluku. Obogatio se, bar prema tadašnjim srpskim merilima, zahvaljujući svojim vezama u Austrijskom carstvu.

Na izbijanje Prvog srpskog ustanka znatno je uticala pohlepa janjičara i preveliki porez na stoku, posebno na svinje. Kao začetnici nove srpske aristokratije, kneževi su se suprotstavili janjičarima i tako su događaji krenuli u pravcu ustanka.

Kako je to mogao jedan utučeni narod da iz sopstvenih sredstava, bez ikakve novčane pomoći sa strane, vodi ratove od 1804. do 1817. i još da postavi temelje buduće državnosti, koja je zahtevala znatne troškove? Kako je moglo u to doba da se ustanak počne, izvede i da se posle njegovog sretnog završetka momentalno pristupi plaćanju velikih poreza kojima je finansiran budžet države?

Odgovor na postavljena pitanja glasi da je Srbija tog vremena imala vrlo velik izvoz, a gotovo nikakav uvoz, i da je izvoz bio u artiklu koji se i u najtežim prilikama stalno razmnožavao. Naime, godišnje se izvozilo svinja u iznosu od deset miliona groša.